Στο προηγούμενο post προσπαθήσαμε να δείξουμε και να εξηγήσουμε τις «ταχυδακτυλουργίες» του Γιάννη Μηλιού (ΓΜ), —«ταχυδακτυλουργίες» που κατά την άποψή μας ισοδυναμούν με καραμπινάτη πολιτική απάτη— σχετικά με έναν αντιιμπεριαλισμό χωρίς …αντιιμπεριαλισμό. Ή, κατά την εύστοχη παρομοίωση του Σλαβόι Ζίζεκ για άλλο ζήτημα, σχετικά με την παρασκευή μπύρας που διαθέτει όλες τις αρετές αυτού του ευγενούς ποτού, πλην εκείνης του αλκοόλ!
Στο σημερινό δεύτερο και τελευταίο μέρος αυτού του θέματος θα εξετάσουμε ορισμένες πλευρές και συνεπαγωγές της επιχειρηματολογίας που έχει αναπτύξει ο ΓΜ[1] για να αντικρούσει τις απόψεις, σύμφωνα με τις οποίες μόνο οι ριζοσπαστικές λύσεις (έξοδος από την ευρωζώνη, αναδιαπραγμάτευση του χρέους με ταυτόχρονη άρνηση πληρωμής ενός μεγάλου μέρους του, κ.λπ., κ.λπ.) μπορούν να επιτρέψουν να φανεί φως στην άκρη του τούνελ στο οποίο έχουν οδηγηθεί, εκόντες άκοντες, οι έλληνες εργαζόμενοι.
Ζήτημα 2ον: Περιγράψτε συνοπτικά τη γέννηση χωρίς ωδίνες μιας νέας κοινωνίας
Αυτό είναι το πολιτικό «μάθημα» που παραδίδει ο και καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο ΓΜ στην εποχή του Μνημονίου: ανώδυνος τοκετός. Ή, επί το απλούστερον, ομελέτα χωρίς σπάσιμο αυγών, και, επί το πολιτικότερον, θραύση ριζών χωρίς να σκονίσεις καν τα παπούτσια σου! Ας δούμε τα βασικά «κεφάλαια» της «διδακτέας ύλης». Δεν θα σας κουράσουμε για πολύ, μια και είναι μόνο ένα.
Εδώ και ένα περίπου χρόνο, από την υπαγωγή της χώρας στο ΔΝΤ και την υπογραφή του πρώτου Μνημονίου και μετά, ο ΓΜ υποστηρίζει ότι κάθε σκέψη ριζικής απεμπλοκής μας από το πρόβλημα του δημοσίου χρέους, και επομένως από όλες αυτές τις δεσμεύσεις που μας έχουν φέρει εκεί που είμαστε και αναμένεται να μας στείλουν στο διάολο, πρέπει να εξοβελιστεί στο πυρ το εξώτερον επί τη βάσει του γεγονότος πως οι συνέπειες θα χειροτερεύσουν ακόμα περισσότερο τη θέση των εργαζομένων. Πιο συγκεκριμένα, αλλά συνοπτικά, μια επαναδιαπραγμάτευση του χρέους με πρωτοβουλία της Ελλάδας και σκοπό το δραστικό κούρεμά του, και ταυτόχρονη έξοδος από τη ζώνη του ευρώ, θα οδηγήσει σε δραματική μείωση της διεθνούς αγοραστικής δύναμης των μισθωτών λόγω της υποτίμησης της νέας δραχμής και, επομένως, στην υποβάθμιση της θέσης τους σε χειρότερο βαθμό από όσο συμβαίνει σε συνθήκες Μνημονίου και στην περαιτέρω υπαγωγή τους στην κυριαρχία και στις ορέξεις του κεφαλαίου.
Δεν θα μπούμε καθόλου στις τεχνικοοικονομικές πλευρές αυτής της θέσης και συνεπώς δεν θα ασχοληθούμε ούτε με την άποψη του ΓΜ για το ατελέσφορο μιας τέτοιας στρατηγικής που θα μας καταντήσει κατ’ αυτόν δίχως κέρδη κερατάδες. Αυτά έχουν συζητηθεί και συζητούνται μεταξύ των οικονομολόγων των δυο αντιτιθέμενων πλευρών. Θα δούμε όμως από πιο κοντά τις γενικότερες πολιτικές συνεπαγωγές και προεκτάσεις αυτής ακριβώς της άποψης που παρουσιάσαμε συνοπτικά παραπάνω. Δηλαδή της άποψης σύμφωνα με την οποία πρέπει να απορρίπτονται λύσεις που αναντίρρητα[2] επιδεινώνουν τη θέση των εργαζομένων εδώ και τώρα, ενώ είναι αβέβαιο αν θα τη βελτιώσουν αύριο και όποτε.
The promise of a rose garden
«I beg your pardon. I never promised you a rose garden», μας τραγουδάει η Λυν Άντερσον στην original πρώτη κυκλοφορία του παλιού διάσημου τραγουδιού «Rose Garden». Ο ΓΜ έχει παραλλάξει «ελαφρά» τους στίχους: «Walk with me through a wonderful rose garden»!
Αυτή είναι η συνεπαγωγή και το συμφραζόμενο της θέσης του που πρέπει πρώτα και κύρια και πάση θυσία να καταρριφθεί. (Το προφανές, το κατά πόσον δηλαδή αυτό που συμβαίνει και αυτά που θα συμβούν είναι προβλήματα τα οποία πρέπει να τα αντιμετωπίσουμε τραγουδώντας την «Υπομονή» του Ξαρχάκου, είναι κατά την άποψή μας δευτερεύον και γι’ αυτό θα το αντικρούσουμε με μια απλή σημείωση[3]). Ο αγώνας για τη ριζική κοινωνική αλλαγή μπορεί να είναι ένας περίπατος μέσα από έναν ονειρεμένο κήπο με τριαντάφυλλα χωρίς ούτε καν αγκάθια. Στη χειρότερη περίπτωση θα είναι περίπατος στην Πανεπιστημίου και στη Σταδίου με ολίγα χημικά. That’ all folks!
Με ποιο τρόπο σκέφτεται ο ΓΜ να μετατρέψει τον αγώνα για κοινωνική απελευθέρωση σε περίπατο σε ανθισμένους κήπους; Μέσα από την πάση θυσία παραμονή μας στους κόλπους της Αγίας Οικογένειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (κι όχι βέβαια της Ευρώπης, γενικά και αόριστα, όπως συνηθίζουν να λένε και να γράφουν «πονηρά» οι υποστηρικτές του μονόδρομου). Όπου ελπίζει ότι το πανευρωπαϊκό μέτωπο των εργαζομένων θα ανατρέψει τους συσχετισμούς. Με ποιο μαγικό τρόπο θα γίνει αυτό, όταν σε κανένα κράτος της ΕΕ το μέτωπο των εργαζομένων δεν έχει ανατρέψει τους συσχετισμούς στη δική του χώρα, δεν μας λέει, φυσικά. Να υποθέσουμε ότι, ως οικονομολόγος, είναι επηρεασμένος από την αρχή της οικονομίας κλίμακος; Αν είναι έτσι, ξεχνάει ότι η αρχή αυτή δεν μπορεί να ισχύσει μόνο για το πανευρωπαϊκό μέτωπο των εργαζομένων. Θα ισχύσει και για το πανευρωπαϊκό μέτωπο των καπιταλιστών. (Δεν γίνεται τα δικά μας δικά μας, και των άλλων μισά-μισά, έτσι δεν είναι;). Οπότε, χοντρικά, ξαναγυρνάμε στα ίδια. Απλώς, σε μεγαλύτερη κλίμακα· οι αναλογίες παραμένουν οι ίδιες.
Αλλά ας πούμε ότι κάνουμε λάθος. Ας πούμε ότι το πανευρωπαϊκό μέτωπο των εργαζομένων δεν θα αντιμετωπίσει κι ένα πανευρωπαϊκό καπιταλιστικό μέτωπο γιατί οι αντίπαλοί μας δεν θα καταφέρουν να ξεπεράσουν τις αντιθέσεις τους; Ποιος του είπε ότι αυτό το μέτωπο των κολασμένων της ΕΕ θα ανατρέψει τους συσχετισμούς μέσα από διαδικασίες που θα μοιάζουν με περίπατο σε ανθισμένους κήπους; Έχει συμβεί κανένα θαύμα, επέστρεψε ο Χριστός στη γη, και έπεισε τους ευρωπαίους καπιταλιστές να επιδείξουν, εκτός από το ανώτερο ευρωπαϊκό πνεύμα που τους χαρακτηρίζει, και χριστιανικό, ώστε από τους δυο χιτώνες που έχουν να παραχωρήσουν εθελοντικά και χωρίς τσαμπουκάδες τον ένα; Όχι ασφαλώς. Επομένως, δεν θα κληθεί και το ελληνικό κομμάτι αυτού του πανευρωπαϊκού εργατικού κινήματος, να καταβάλλει το τίμημα που του αναλογεί;
Και τέλος, για να ’χουμε το καλό ρώτημα: όσο συγχρονισμένο και ενωμένο και αρραγές να είναι αυτό το πανευρωπαϊκό εργατικό μέτωπο, είναι ποτέ δυνατόν να ανατρέψει τους συσχετισμούς ταυτόχρονα σε όλες τις χώρες της ΕΕ; Κάποια δεν θα προπορευτεί; Κάποια δεν θα αποδειχθεί ο αδύνατος κρίκος; Τι θα πει τότε ο «αντιεθνικιστής» ΓΜ στους συντρόφους αυτής της χώρας, αν τυχόν «τα πάρουν» και πουν στους υπόλοιπους της ΕΕ «ή αλλάζουμε ή αποχωρούμε»; Θα πει «περιμένετε σύντροφοι να γίνουμε πολλοί· περιμένετε να αποκτήσουμε …ομοφωνία»; Κι αν θα πει αυτό στους Πορτογάλους ή στους Σλοβάκους, θα πεί το ίδιο και στους Γερμανούς ή στους Γάλλους; Δεν το νομίζουμε. Τότε;
Τότε, μήπως στην πραγματικότητα αυτό περιμένει ο ΓΜ; Μήπως περιμένει τους Γερμανούς ή τους Γάλλους να βγάλουν το φίδι απ’ την τρύπα για λογαριασμό όλων; Αυτό εννοεί, όταν κάνει λόγο για πανευρωπαϊκό μέτωπο των εργαζομένων; Ας μας πει τότε αυτό, μη μας πουλάει «διεθνιστικά» φύκια για μεταξωτές κορδέλες! Κι επιπλέον, εκτός από αυτό, να μας πει και τι πρέπει να γίνει αν οι Γερμανοί (επειδή πλακώνονται στις μπύρες), και οι Γάλλοι (επειδή πίνουν το κρασί με τα νεροπότηρα), θα συνεχίσουν να αδυνατούν στο ορατό μέλλον να ανατρέψουν τους συσχετισμούς στις χώρες τους. Μέχρι πότε θα συνεχίσουμε στην Ελλάδα να τραγουδάμε την «Υπομονή», επειδή κάθε ριζοσπαστική λύση απεμπλοκής από το δημόσιο χρέος θα σκονίσει τα παπούτσια μας; Μέχρι να μην έχουμε καν παπούτσια;
Αστεία πράγματα
Για να τα λέμε όλα, κωμικοτραγικά. Γιατί πηγάζουν από, και καλλιεργούν την εξής ιδέα —βολική για κάθε άνθρωπο, όπως ξέρουμε από τις βασικές αρχές της Ψυχολογίας:
Την ιδέα ότι ο δρόμος προς την κοινωνική αλλαγή που οραματίζεται η Αριστερά θα είναι ένας εύκολος δρόμος, χωρίς θυσίες και στερήσεις, χωρίς απογοητεύσεις και πισωγυρίσματα, χωρίς ρίσκα, εκ των οποίων άλλα θα μας οδηγήσουν μπροστά και άλλα προς τα πίσω.
Αυτή την ιδέα καλλιεργεί ο ΓΜ. Ο ΓΜ και πολλοί άλλοι, εκ των οποίων όμως κάποιοι έχουν την εντιμότητα να δηλώνουν «δεν είμαι επαναστάτης και δεν καλώ κανέναν να επαναστατήσει, όσο και εάν δεν βλέπω καμία άλλη εναλλακτική». Αυτή την εντιμότητα δεν τη διαθέτει ο ΓΜ. Από τη μια έχει εσωτερικεύσει μέχρι μυελού οστέων την αυταπάτη(;) ότι οι κοινωνικές γέννες μπορούν να είναι ανώδυνες όπως οι ανθρώπινες, κι από την άλλη προσπαθεί να διατηρήσει το προφίλ του «ριζοσπάστη μεταρρυθμιστή», όπως γράφει στο τελευταίο τεύχος των «Θέσεων», από κοινού με τον πρώην Γραμματέα της νεολαίας του ΣΥΝ. Κολοκύθια άνευ ριγάνεως και καφές χωρίς καφεΐνη!
Βέβαια, ακόμα και η καλύτερη κόκκινη μπογιά, δεν είναι απαλλαγμένη από το ελάττωμα που όλες οι μπογιές έχουν: ξεβάφει μεριές-μεριές. Δείτε πώς ο «ριζοσπάστης μεταρρυθμιστής» ΓΜ έκλεινε ένα editorial, λίγους μήνες πριν, στο περιοδικό «Θέσεις» Ιουλίου – Σεπτεμβρίου (τα bold δικά μας):
«Το κρίσιμο λάθος από την πλευρά της Αριστεράς θα ήταν να εστιαστεί στην κρίση του κράτους και όχι στην κρίση της εργασίας. Η πρώτη εκδοχή αποτελεί θητεία στην κοινωνική, πολιτική και ιδεολογική αυτοχειρία. Η δεύτερη υποδηλώνει την πρόθεση να υπερασπιστεί τα ταξικά, εργασιακά και κοινωνικά συμφέροντα των υποτελών τάξεων. Πρόκειται για αγώνα αμυντικό, απόλυτα αναγκαίο παρά τους λεονταρισμούς όσων ανεγκέφαλα προπαγανδίζουν την ‘‘αντεπίθεση’’, τη στάση πληρωμών, τη σύγκρουση σε πείσμα των συσχετισμών και χωρίς συγκεκριμένη στόχευση για τη συνέχεια.
Σήμερα απαιτείται δουλειά ‘‘τυφλοπόντικα’’, οργάνωση της άμυνας της κοινωνίας, οικοδόμηση μιας αποτελεσματικής αριστερής γραμμής, που, ειδικά σήμερα, δεν μπορεί απλά να περιοριστεί στη διεκδίκηση και στις αγωνιστικές κινητοποιήσεις, αλλά οφείλει να συμβάλει στη δημιουργία δικτύων αλληλεγγύης και μορφών αυτοοργάνωσης των κομματιών που πλήττονται από την κρίση.
Αντιπαραδείγματα δηλαδή κοινωνικής οργάνωσης που θα στηρίζονται στην ικανοποίηση των αναγκών και όχι στη μεγιστοποίηση του κέρδους».
Είδατε «μαγείες» που θα έκαναν όχι μόνο τον κινηματογραφικό μάγο Eisenheim αλλά και τον πραγματικότατο Χουντίνι, να σκίσουν τα διπλώματά τους;
Είδατε πώς βαφτίζει ταχυδακτυλουργικά την κρίση του χρέους σε κρίση του (αστικού) κράτους, υπονοώντας βέβαια ότι δεν πρέπει η Αριστερά να ασχοληθεί με αυτό; (Τι κι αν το χρέος έχει γίνει η θηλιά με την οποία μας στραγγαλίζουν; Το κράτος είναι υπόθεση των αστών, εμείς (πρέπει να) είμαστε …«αντικρατιστές»!).
Είδατε πώς ρίχνει το σύνθημα «Όλοι πίσω! Άμυνα μέχρις εσχάτων!»; (Δεν έχει σημασία που τα δίχτυα μας έχουν τρυπήσει από τα πολλά γκολ. Σημασία έχει να μη φάμε κι άλλα. Διότι, βέβαια, άλλο να έχεις φάει 78 κι άλλο να φας 87!).
Είδατε πώς μετατρέπει ο «μάγος» μας την Αριστερά σε φιλανθρωπική ΜΚΟ, καλώντας μας να στήσουμε «αντιπαραδείγματα […] κοινωνικής οργάνωσης που θα στηρίζονται στην ικανοποίηση των αναγκών και όχι στη μεγιστοποίηση του κέρδους»; (Εννοεί να μοιράζουμε σούπα στους ανέργους άραγε; Εννοεί να διοργανώνουμε χαριστικά παζάρια; Εννοεί αυτό που λέει ο Χόλλογουεϊ «Ας αλλάξουμε τον κόσμο χωρίς να καταλάβουμε την εξουσία»; Κάποιος να μας διαφωτίσει!).
Αντί επιλόγου
Στο τελευταίο βιβλίο του «Παγκόσμια κατάρρευση σε 10 χρόνια; Δημόσιο χρέος: η τελευταία ευκαιρία» (Εκδόσεις Παπαδόπουλος, Φεβρουάριος 2011) ο γνωστός οικονομολόγος και διανοούμενος Jacques Attali γράφει στη σελίδα 26:
«Ωστόσο, η χειρότερη έκβαση [Σημ. συντ.: η στάση πληρωμών] δεν είναι κάτι το πρωτοφανές: η αθέτηση εκπλήρωσης υποχρεώσεων είναι εδώ και καιρό η συνηθέστερη λύση υπερχρέωσης. Μεταξύ 1800 και 2009, σημειώθηκαν 250 περιπτώσεις αθέτησης υποχρέωσης στον τομέα του εξωτερικού χρέους και 68 περιπτώσεις στον τομέα του δημοσίου χρέους. Μόνον ο Καναδάς, η Δανία, η Φινλανδία, η Νορβηγία, η Νότια Κορέα, το Χονγκ Κογκ, η Σιγκαπούρη, η Ταϊβάν, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία έχουν κατορθώσει μέχρι στιγμής να αποφύγουν την αθέτηση των υποχρεώσεών τους, αλλά, και πάλι, ορισμένες από αυτές τις χώρες δεν απείχαν και πολύ από το σημείο αυτό».
Κι όμως, αυτό το ενδεχόμενο, το καθόλου ασυνήθιστο ως φαινόμενο και καθόλου αποκλειστικότητα επαναστατικών αριστερών κυβερνήσεων, ένα μέρος της ελληνικής Αριστεράς το έχει ξορκίσει ως το τέλος του κόσμου[4]. Και μάλιστα, το έχει ξορκίσει αυτομάτως και ενστικτωδώς, χωρίς καν να αποπειραθεί να εξετάσει σε λεπτομέρεια και σε βάθος, τόσο τα τεχνικοοικονομικά δεδομένα, όσο και τις πολιτικές προϋποθέσεις κάτω από τις οποίες θα μπορούσε κάτι τέτοιο να γίνει εφικτό ή, έστω, να αποτελέσει το πρόταγμα και επομένως τη βάση για ένα πλατύ, πλατύτατο μέτωπο κατά των πολιτικών του Μνημονίου και της εκτελούσας καθήκοντα επιστάτη κυβέρνησης.
Όμως, το πάπλωμα για το οποίο καβγαδίσαμε στο σημερινό post δεν ήταν το δίλλημα «μέσα ή έξω;» και «ευρώ ή δραχμή;». Το πάπλωμα ήταν το ότι, για να δικαιολογηθεί αυτή η στάση από τις δυνάμεις που την έχουν υιοθετήσει, επιστρατεύεται και σε τελική ανάλυση καλλιεργείται η αυτοκτονική για την Αριστερά ιδέα πως το εγχείρημα της ριζικής κοινωνικής αλλαγής μπορεί να επιτευχθεί αδαπάνως, ακόπως και άνευ διακινδύνευσης.
Αυτό είναι κάτι χειρότερο από λάθος, και κάτι πολύ χειρότερο από πολιτική απάτη: είναι έγκλημα!
Κι αυτό, κανένας «αντιιμπεριαλισμός» και κανένας «αριστερός ευρωπαϊσμός» δεν μπορεί να το κρύψει…
[1] Για να τα λέμε όλα, ο ΓΜ δεν είναι ο μόνος που αναπτύσσει αυτή την επιχειρηματολογία. Όμως τις δικές του απόψεις κρίνουμε εδώ και, το σημαντικότερο, είναι ο υπεύθυνος του τμήματος οικονομικής πολιτικής του ΣΥΝ. Μεγάλα καράβια, μεγάλες φουρτούνες!... ;-)
[2] Ουδείς από την ομάδα των οικονομολόγων που προτείνουν τη μονομερή εκ μέρους της Ελλάδας «διευθέτηση» του χρέους έχει αρνηθεί το κόστος που συνεπάγεται σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα μια τέτοια απόφαση.
[3] Ρίξτε μια ματιά στα μέτρα του Μνημονίου Νο 1 και κάντε τη σύγκριση με αυτά του Νο 4. Τα πρώτα θα σας φανούν κοινωνικές …παροχές! Και φυσικά το βαρέλι δεν έχει πάτο. Πλην αυτού της ελεγχόμενης (από τους πιστωτές μας) πτώχευσης…
[4] Ας μην είμαστε απόλυτοι. Καμιά φορά ταυτίζεται με κάτι ελαφρώς καλύτερο. Όπως, ας πούμε, στην περίπτωση πριν λίγο καιρό μιας αποστροφής του Αλέξη Τσίπρα, στην προσπάθειά του να υπεραμυνθεί του «αριστερού ευρωπαϊσμού»: «Δεν θα γίνουμε Αλβανία»! Δήλωση που ίσως είχε ακούσει ένας καλός μας φίλος και αναγνώστης, και ο οποίος, στο προηγούμενο post, μάς έγραψε σ’ ένα σχόλιο ότι «χωρίς τον συντονισμό και την επανάσταση ταυτόχρονα ή σχεδόν αμέσως και των ευρωπαίων εργαζομένων θα γίνουμε Β. Κορέα».
Η εικόνα, με κάποιες δικές μας «προσαρμογές», από το retrotogo.com
Στο σημερινό δεύτερο και τελευταίο μέρος αυτού του θέματος θα εξετάσουμε ορισμένες πλευρές και συνεπαγωγές της επιχειρηματολογίας που έχει αναπτύξει ο ΓΜ[1] για να αντικρούσει τις απόψεις, σύμφωνα με τις οποίες μόνο οι ριζοσπαστικές λύσεις (έξοδος από την ευρωζώνη, αναδιαπραγμάτευση του χρέους με ταυτόχρονη άρνηση πληρωμής ενός μεγάλου μέρους του, κ.λπ., κ.λπ.) μπορούν να επιτρέψουν να φανεί φως στην άκρη του τούνελ στο οποίο έχουν οδηγηθεί, εκόντες άκοντες, οι έλληνες εργαζόμενοι.
Ζήτημα 2ον: Περιγράψτε συνοπτικά τη γέννηση χωρίς ωδίνες μιας νέας κοινωνίας
Αυτό είναι το πολιτικό «μάθημα» που παραδίδει ο και καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο ΓΜ στην εποχή του Μνημονίου: ανώδυνος τοκετός. Ή, επί το απλούστερον, ομελέτα χωρίς σπάσιμο αυγών, και, επί το πολιτικότερον, θραύση ριζών χωρίς να σκονίσεις καν τα παπούτσια σου! Ας δούμε τα βασικά «κεφάλαια» της «διδακτέας ύλης». Δεν θα σας κουράσουμε για πολύ, μια και είναι μόνο ένα.
Εδώ και ένα περίπου χρόνο, από την υπαγωγή της χώρας στο ΔΝΤ και την υπογραφή του πρώτου Μνημονίου και μετά, ο ΓΜ υποστηρίζει ότι κάθε σκέψη ριζικής απεμπλοκής μας από το πρόβλημα του δημοσίου χρέους, και επομένως από όλες αυτές τις δεσμεύσεις που μας έχουν φέρει εκεί που είμαστε και αναμένεται να μας στείλουν στο διάολο, πρέπει να εξοβελιστεί στο πυρ το εξώτερον επί τη βάσει του γεγονότος πως οι συνέπειες θα χειροτερεύσουν ακόμα περισσότερο τη θέση των εργαζομένων. Πιο συγκεκριμένα, αλλά συνοπτικά, μια επαναδιαπραγμάτευση του χρέους με πρωτοβουλία της Ελλάδας και σκοπό το δραστικό κούρεμά του, και ταυτόχρονη έξοδος από τη ζώνη του ευρώ, θα οδηγήσει σε δραματική μείωση της διεθνούς αγοραστικής δύναμης των μισθωτών λόγω της υποτίμησης της νέας δραχμής και, επομένως, στην υποβάθμιση της θέσης τους σε χειρότερο βαθμό από όσο συμβαίνει σε συνθήκες Μνημονίου και στην περαιτέρω υπαγωγή τους στην κυριαρχία και στις ορέξεις του κεφαλαίου.
Δεν θα μπούμε καθόλου στις τεχνικοοικονομικές πλευρές αυτής της θέσης και συνεπώς δεν θα ασχοληθούμε ούτε με την άποψη του ΓΜ για το ατελέσφορο μιας τέτοιας στρατηγικής που θα μας καταντήσει κατ’ αυτόν δίχως κέρδη κερατάδες. Αυτά έχουν συζητηθεί και συζητούνται μεταξύ των οικονομολόγων των δυο αντιτιθέμενων πλευρών. Θα δούμε όμως από πιο κοντά τις γενικότερες πολιτικές συνεπαγωγές και προεκτάσεις αυτής ακριβώς της άποψης που παρουσιάσαμε συνοπτικά παραπάνω. Δηλαδή της άποψης σύμφωνα με την οποία πρέπει να απορρίπτονται λύσεις που αναντίρρητα[2] επιδεινώνουν τη θέση των εργαζομένων εδώ και τώρα, ενώ είναι αβέβαιο αν θα τη βελτιώσουν αύριο και όποτε.
The promise of a rose garden
«I beg your pardon. I never promised you a rose garden», μας τραγουδάει η Λυν Άντερσον στην original πρώτη κυκλοφορία του παλιού διάσημου τραγουδιού «Rose Garden». Ο ΓΜ έχει παραλλάξει «ελαφρά» τους στίχους: «Walk with me through a wonderful rose garden»!
Αυτή είναι η συνεπαγωγή και το συμφραζόμενο της θέσης του που πρέπει πρώτα και κύρια και πάση θυσία να καταρριφθεί. (Το προφανές, το κατά πόσον δηλαδή αυτό που συμβαίνει και αυτά που θα συμβούν είναι προβλήματα τα οποία πρέπει να τα αντιμετωπίσουμε τραγουδώντας την «Υπομονή» του Ξαρχάκου, είναι κατά την άποψή μας δευτερεύον και γι’ αυτό θα το αντικρούσουμε με μια απλή σημείωση[3]). Ο αγώνας για τη ριζική κοινωνική αλλαγή μπορεί να είναι ένας περίπατος μέσα από έναν ονειρεμένο κήπο με τριαντάφυλλα χωρίς ούτε καν αγκάθια. Στη χειρότερη περίπτωση θα είναι περίπατος στην Πανεπιστημίου και στη Σταδίου με ολίγα χημικά. That’ all folks!
Με ποιο τρόπο σκέφτεται ο ΓΜ να μετατρέψει τον αγώνα για κοινωνική απελευθέρωση σε περίπατο σε ανθισμένους κήπους; Μέσα από την πάση θυσία παραμονή μας στους κόλπους της Αγίας Οικογένειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (κι όχι βέβαια της Ευρώπης, γενικά και αόριστα, όπως συνηθίζουν να λένε και να γράφουν «πονηρά» οι υποστηρικτές του μονόδρομου). Όπου ελπίζει ότι το πανευρωπαϊκό μέτωπο των εργαζομένων θα ανατρέψει τους συσχετισμούς. Με ποιο μαγικό τρόπο θα γίνει αυτό, όταν σε κανένα κράτος της ΕΕ το μέτωπο των εργαζομένων δεν έχει ανατρέψει τους συσχετισμούς στη δική του χώρα, δεν μας λέει, φυσικά. Να υποθέσουμε ότι, ως οικονομολόγος, είναι επηρεασμένος από την αρχή της οικονομίας κλίμακος; Αν είναι έτσι, ξεχνάει ότι η αρχή αυτή δεν μπορεί να ισχύσει μόνο για το πανευρωπαϊκό μέτωπο των εργαζομένων. Θα ισχύσει και για το πανευρωπαϊκό μέτωπο των καπιταλιστών. (Δεν γίνεται τα δικά μας δικά μας, και των άλλων μισά-μισά, έτσι δεν είναι;). Οπότε, χοντρικά, ξαναγυρνάμε στα ίδια. Απλώς, σε μεγαλύτερη κλίμακα· οι αναλογίες παραμένουν οι ίδιες.
Αλλά ας πούμε ότι κάνουμε λάθος. Ας πούμε ότι το πανευρωπαϊκό μέτωπο των εργαζομένων δεν θα αντιμετωπίσει κι ένα πανευρωπαϊκό καπιταλιστικό μέτωπο γιατί οι αντίπαλοί μας δεν θα καταφέρουν να ξεπεράσουν τις αντιθέσεις τους; Ποιος του είπε ότι αυτό το μέτωπο των κολασμένων της ΕΕ θα ανατρέψει τους συσχετισμούς μέσα από διαδικασίες που θα μοιάζουν με περίπατο σε ανθισμένους κήπους; Έχει συμβεί κανένα θαύμα, επέστρεψε ο Χριστός στη γη, και έπεισε τους ευρωπαίους καπιταλιστές να επιδείξουν, εκτός από το ανώτερο ευρωπαϊκό πνεύμα που τους χαρακτηρίζει, και χριστιανικό, ώστε από τους δυο χιτώνες που έχουν να παραχωρήσουν εθελοντικά και χωρίς τσαμπουκάδες τον ένα; Όχι ασφαλώς. Επομένως, δεν θα κληθεί και το ελληνικό κομμάτι αυτού του πανευρωπαϊκού εργατικού κινήματος, να καταβάλλει το τίμημα που του αναλογεί;
Και τέλος, για να ’χουμε το καλό ρώτημα: όσο συγχρονισμένο και ενωμένο και αρραγές να είναι αυτό το πανευρωπαϊκό εργατικό μέτωπο, είναι ποτέ δυνατόν να ανατρέψει τους συσχετισμούς ταυτόχρονα σε όλες τις χώρες της ΕΕ; Κάποια δεν θα προπορευτεί; Κάποια δεν θα αποδειχθεί ο αδύνατος κρίκος; Τι θα πει τότε ο «αντιεθνικιστής» ΓΜ στους συντρόφους αυτής της χώρας, αν τυχόν «τα πάρουν» και πουν στους υπόλοιπους της ΕΕ «ή αλλάζουμε ή αποχωρούμε»; Θα πει «περιμένετε σύντροφοι να γίνουμε πολλοί· περιμένετε να αποκτήσουμε …ομοφωνία»; Κι αν θα πει αυτό στους Πορτογάλους ή στους Σλοβάκους, θα πεί το ίδιο και στους Γερμανούς ή στους Γάλλους; Δεν το νομίζουμε. Τότε;
Τότε, μήπως στην πραγματικότητα αυτό περιμένει ο ΓΜ; Μήπως περιμένει τους Γερμανούς ή τους Γάλλους να βγάλουν το φίδι απ’ την τρύπα για λογαριασμό όλων; Αυτό εννοεί, όταν κάνει λόγο για πανευρωπαϊκό μέτωπο των εργαζομένων; Ας μας πει τότε αυτό, μη μας πουλάει «διεθνιστικά» φύκια για μεταξωτές κορδέλες! Κι επιπλέον, εκτός από αυτό, να μας πει και τι πρέπει να γίνει αν οι Γερμανοί (επειδή πλακώνονται στις μπύρες), και οι Γάλλοι (επειδή πίνουν το κρασί με τα νεροπότηρα), θα συνεχίσουν να αδυνατούν στο ορατό μέλλον να ανατρέψουν τους συσχετισμούς στις χώρες τους. Μέχρι πότε θα συνεχίσουμε στην Ελλάδα να τραγουδάμε την «Υπομονή», επειδή κάθε ριζοσπαστική λύση απεμπλοκής από το δημόσιο χρέος θα σκονίσει τα παπούτσια μας; Μέχρι να μην έχουμε καν παπούτσια;
Αστεία πράγματα
Για να τα λέμε όλα, κωμικοτραγικά. Γιατί πηγάζουν από, και καλλιεργούν την εξής ιδέα —βολική για κάθε άνθρωπο, όπως ξέρουμε από τις βασικές αρχές της Ψυχολογίας:
Την ιδέα ότι ο δρόμος προς την κοινωνική αλλαγή που οραματίζεται η Αριστερά θα είναι ένας εύκολος δρόμος, χωρίς θυσίες και στερήσεις, χωρίς απογοητεύσεις και πισωγυρίσματα, χωρίς ρίσκα, εκ των οποίων άλλα θα μας οδηγήσουν μπροστά και άλλα προς τα πίσω.
Αυτή την ιδέα καλλιεργεί ο ΓΜ. Ο ΓΜ και πολλοί άλλοι, εκ των οποίων όμως κάποιοι έχουν την εντιμότητα να δηλώνουν «δεν είμαι επαναστάτης και δεν καλώ κανέναν να επαναστατήσει, όσο και εάν δεν βλέπω καμία άλλη εναλλακτική». Αυτή την εντιμότητα δεν τη διαθέτει ο ΓΜ. Από τη μια έχει εσωτερικεύσει μέχρι μυελού οστέων την αυταπάτη(;) ότι οι κοινωνικές γέννες μπορούν να είναι ανώδυνες όπως οι ανθρώπινες, κι από την άλλη προσπαθεί να διατηρήσει το προφίλ του «ριζοσπάστη μεταρρυθμιστή», όπως γράφει στο τελευταίο τεύχος των «Θέσεων», από κοινού με τον πρώην Γραμματέα της νεολαίας του ΣΥΝ. Κολοκύθια άνευ ριγάνεως και καφές χωρίς καφεΐνη!
Βέβαια, ακόμα και η καλύτερη κόκκινη μπογιά, δεν είναι απαλλαγμένη από το ελάττωμα που όλες οι μπογιές έχουν: ξεβάφει μεριές-μεριές. Δείτε πώς ο «ριζοσπάστης μεταρρυθμιστής» ΓΜ έκλεινε ένα editorial, λίγους μήνες πριν, στο περιοδικό «Θέσεις» Ιουλίου – Σεπτεμβρίου (τα bold δικά μας):
«Το κρίσιμο λάθος από την πλευρά της Αριστεράς θα ήταν να εστιαστεί στην κρίση του κράτους και όχι στην κρίση της εργασίας. Η πρώτη εκδοχή αποτελεί θητεία στην κοινωνική, πολιτική και ιδεολογική αυτοχειρία. Η δεύτερη υποδηλώνει την πρόθεση να υπερασπιστεί τα ταξικά, εργασιακά και κοινωνικά συμφέροντα των υποτελών τάξεων. Πρόκειται για αγώνα αμυντικό, απόλυτα αναγκαίο παρά τους λεονταρισμούς όσων ανεγκέφαλα προπαγανδίζουν την ‘‘αντεπίθεση’’, τη στάση πληρωμών, τη σύγκρουση σε πείσμα των συσχετισμών και χωρίς συγκεκριμένη στόχευση για τη συνέχεια.
Σήμερα απαιτείται δουλειά ‘‘τυφλοπόντικα’’, οργάνωση της άμυνας της κοινωνίας, οικοδόμηση μιας αποτελεσματικής αριστερής γραμμής, που, ειδικά σήμερα, δεν μπορεί απλά να περιοριστεί στη διεκδίκηση και στις αγωνιστικές κινητοποιήσεις, αλλά οφείλει να συμβάλει στη δημιουργία δικτύων αλληλεγγύης και μορφών αυτοοργάνωσης των κομματιών που πλήττονται από την κρίση.
Αντιπαραδείγματα δηλαδή κοινωνικής οργάνωσης που θα στηρίζονται στην ικανοποίηση των αναγκών και όχι στη μεγιστοποίηση του κέρδους».
Είδατε «μαγείες» που θα έκαναν όχι μόνο τον κινηματογραφικό μάγο Eisenheim αλλά και τον πραγματικότατο Χουντίνι, να σκίσουν τα διπλώματά τους;
Είδατε πώς βαφτίζει ταχυδακτυλουργικά την κρίση του χρέους σε κρίση του (αστικού) κράτους, υπονοώντας βέβαια ότι δεν πρέπει η Αριστερά να ασχοληθεί με αυτό; (Τι κι αν το χρέος έχει γίνει η θηλιά με την οποία μας στραγγαλίζουν; Το κράτος είναι υπόθεση των αστών, εμείς (πρέπει να) είμαστε …«αντικρατιστές»!).
Είδατε πώς ρίχνει το σύνθημα «Όλοι πίσω! Άμυνα μέχρις εσχάτων!»; (Δεν έχει σημασία που τα δίχτυα μας έχουν τρυπήσει από τα πολλά γκολ. Σημασία έχει να μη φάμε κι άλλα. Διότι, βέβαια, άλλο να έχεις φάει 78 κι άλλο να φας 87!).
Είδατε πώς μετατρέπει ο «μάγος» μας την Αριστερά σε φιλανθρωπική ΜΚΟ, καλώντας μας να στήσουμε «αντιπαραδείγματα […] κοινωνικής οργάνωσης που θα στηρίζονται στην ικανοποίηση των αναγκών και όχι στη μεγιστοποίηση του κέρδους»; (Εννοεί να μοιράζουμε σούπα στους ανέργους άραγε; Εννοεί να διοργανώνουμε χαριστικά παζάρια; Εννοεί αυτό που λέει ο Χόλλογουεϊ «Ας αλλάξουμε τον κόσμο χωρίς να καταλάβουμε την εξουσία»; Κάποιος να μας διαφωτίσει!).
Αντί επιλόγου
Στο τελευταίο βιβλίο του «Παγκόσμια κατάρρευση σε 10 χρόνια; Δημόσιο χρέος: η τελευταία ευκαιρία» (Εκδόσεις Παπαδόπουλος, Φεβρουάριος 2011) ο γνωστός οικονομολόγος και διανοούμενος Jacques Attali γράφει στη σελίδα 26:
«Ωστόσο, η χειρότερη έκβαση [Σημ. συντ.: η στάση πληρωμών] δεν είναι κάτι το πρωτοφανές: η αθέτηση εκπλήρωσης υποχρεώσεων είναι εδώ και καιρό η συνηθέστερη λύση υπερχρέωσης. Μεταξύ 1800 και 2009, σημειώθηκαν 250 περιπτώσεις αθέτησης υποχρέωσης στον τομέα του εξωτερικού χρέους και 68 περιπτώσεις στον τομέα του δημοσίου χρέους. Μόνον ο Καναδάς, η Δανία, η Φινλανδία, η Νορβηγία, η Νότια Κορέα, το Χονγκ Κογκ, η Σιγκαπούρη, η Ταϊβάν, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία έχουν κατορθώσει μέχρι στιγμής να αποφύγουν την αθέτηση των υποχρεώσεών τους, αλλά, και πάλι, ορισμένες από αυτές τις χώρες δεν απείχαν και πολύ από το σημείο αυτό».
Κι όμως, αυτό το ενδεχόμενο, το καθόλου ασυνήθιστο ως φαινόμενο και καθόλου αποκλειστικότητα επαναστατικών αριστερών κυβερνήσεων, ένα μέρος της ελληνικής Αριστεράς το έχει ξορκίσει ως το τέλος του κόσμου[4]. Και μάλιστα, το έχει ξορκίσει αυτομάτως και ενστικτωδώς, χωρίς καν να αποπειραθεί να εξετάσει σε λεπτομέρεια και σε βάθος, τόσο τα τεχνικοοικονομικά δεδομένα, όσο και τις πολιτικές προϋποθέσεις κάτω από τις οποίες θα μπορούσε κάτι τέτοιο να γίνει εφικτό ή, έστω, να αποτελέσει το πρόταγμα και επομένως τη βάση για ένα πλατύ, πλατύτατο μέτωπο κατά των πολιτικών του Μνημονίου και της εκτελούσας καθήκοντα επιστάτη κυβέρνησης.
Όμως, το πάπλωμα για το οποίο καβγαδίσαμε στο σημερινό post δεν ήταν το δίλλημα «μέσα ή έξω;» και «ευρώ ή δραχμή;». Το πάπλωμα ήταν το ότι, για να δικαιολογηθεί αυτή η στάση από τις δυνάμεις που την έχουν υιοθετήσει, επιστρατεύεται και σε τελική ανάλυση καλλιεργείται η αυτοκτονική για την Αριστερά ιδέα πως το εγχείρημα της ριζικής κοινωνικής αλλαγής μπορεί να επιτευχθεί αδαπάνως, ακόπως και άνευ διακινδύνευσης.
Αυτό είναι κάτι χειρότερο από λάθος, και κάτι πολύ χειρότερο από πολιτική απάτη: είναι έγκλημα!
Κι αυτό, κανένας «αντιιμπεριαλισμός» και κανένας «αριστερός ευρωπαϊσμός» δεν μπορεί να το κρύψει…
[1] Για να τα λέμε όλα, ο ΓΜ δεν είναι ο μόνος που αναπτύσσει αυτή την επιχειρηματολογία. Όμως τις δικές του απόψεις κρίνουμε εδώ και, το σημαντικότερο, είναι ο υπεύθυνος του τμήματος οικονομικής πολιτικής του ΣΥΝ. Μεγάλα καράβια, μεγάλες φουρτούνες!... ;-)
[2] Ουδείς από την ομάδα των οικονομολόγων που προτείνουν τη μονομερή εκ μέρους της Ελλάδας «διευθέτηση» του χρέους έχει αρνηθεί το κόστος που συνεπάγεται σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα μια τέτοια απόφαση.
[3] Ρίξτε μια ματιά στα μέτρα του Μνημονίου Νο 1 και κάντε τη σύγκριση με αυτά του Νο 4. Τα πρώτα θα σας φανούν κοινωνικές …παροχές! Και φυσικά το βαρέλι δεν έχει πάτο. Πλην αυτού της ελεγχόμενης (από τους πιστωτές μας) πτώχευσης…
[4] Ας μην είμαστε απόλυτοι. Καμιά φορά ταυτίζεται με κάτι ελαφρώς καλύτερο. Όπως, ας πούμε, στην περίπτωση πριν λίγο καιρό μιας αποστροφής του Αλέξη Τσίπρα, στην προσπάθειά του να υπεραμυνθεί του «αριστερού ευρωπαϊσμού»: «Δεν θα γίνουμε Αλβανία»! Δήλωση που ίσως είχε ακούσει ένας καλός μας φίλος και αναγνώστης, και ο οποίος, στο προηγούμενο post, μάς έγραψε σ’ ένα σχόλιο ότι «χωρίς τον συντονισμό και την επανάσταση ταυτόχρονα ή σχεδόν αμέσως και των ευρωπαίων εργαζομένων θα γίνουμε Β. Κορέα».
Η εικόνα, με κάποιες δικές μας «προσαρμογές», από το retrotogo.com
